1. Giới thiệu về chùa Phật Tích
1.1. Chùa Phật Tích ở đâu?
Chùa Phật Tích có tên chữ là Vạn Phúc tự. Ngôi chùa nằm trên sườn phía Nam núi Phật Tích (tên gọi khác là núi Non Tiên hay Lạn Kha), thuộc địa phận xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Đây là ngôi cổ tự gần nghìn năm tuổi, nổi bật với lối kiến trúc cổ xưa độc đáo, hình thành từ thời nhà Lý.
1.2. Lịch sử chùa Phật Tích
Theo ghi chép của lịch sử, năm 1057, dưới thời vua Lý Thánh Tông, chùa Phật Tích thôn Phật Tích Tiên Du Bắc Ninh được khởi công xây dựng. Đến năm 1066, nhà vua cho xây thêm một cây tháp cao. Sau một lần tháp bị đổ, nơi đây xuất hiện một bức tượng A Di Đà bằng đá xanh nguyên khối, dát vàng. Tiếp đến, vua Lê Hy Tông đã xây dựng lại chùa với quy mô lớn hơn và đổi tên thành Vạn Phúc tự vào năm 1686. Thế nhưng, sau khi thực dân Pháp xâm lược, ngôi chùa bị phá hủy hoàn toàn vào năm 1947. Từ năm 1954 đến nay, hòa bình lặp lại nên Vạn Phúc tự dần được khôi phục lại.
1.3. Ý nghĩa, giá trị của ngôi chùa
Không chỉ là trung tâm Phật giáo lớn nhất nước ta thời nhà Lý, nhà Trần, chùa Phật Tích Bắc Ninh còn là một trung tâm tín ngưỡng, văn hóa. Bên cạnh đó, đây còn là nơi du nhập các luồng tôn giáo, tín ngưỡng, tư tưởng ở các nước, các vùng trong khu vực hòa nhập với sinh hoạt tín ngưỡng và văn hóa bản địa. Từ đó, đời sống tinh thần của người Việt ở trung tâm châu thổ Bắc Bộ trở nên phong phú và đặc sắc hơn.
Các chứng tích văn hóa vật thể và sử liệu tồn tại đến ngày nay đã chứng minh rằng Vạn Phúc tự xưa kia từng là một danh lam thắng cảnh hài hòa, thơ mộng và vô cùng linh thiêng. Sở hữu giá trị to lớn về nhiều mặt, ngôi chùa đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia năm 1962, Di tích Quốc gia Đặc biệt vào năm 2014.
2. Chỉ dẫn đường đi chùa Phật Tích Bắc Ninh
Khoảng cách từ trung tâm thành phố Hà Nội đến chùa Phật Tích dài khoảng 30km. Thời gian di chuyển giữa 2 địa điểm hết khoảng 45 phút. Xuất phát từ Thủ đô, bạn có thể đi đến chùa qua đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông/CT01/quốc lộ 1A, ĐT 287 hoặc đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông/CT01/quốc lộ 1A và ĐT 287.
Với những du khách ở thành phố Bắc Ninh, bạn sẽ cần di chuyển quãng đường dài khoảng 15km trong 24 phút sẽ tới chùa. Du khách có thể chọn lộ trình di chuyển qua đường Nguyễn Trãi và ĐT287, ĐT276 hoặc đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông//ĐCT Hà Nội - Bắc Giang/ĐCT Hà Nội - Lạng Sơn/CT01/quốc lộ 1A.
Đến chùa Phật Tích có phải leo núi không? Du khách cần vượt qua những bậc thang bằng đá để tới chùa. Vì vậy, bạn hãy chuẩn bị một đôi giày thể thao thoải mái để thuận tiện di chuyển.
3. Kiến trúc chùa Phật Tích Tiên Du Bắc Ninh
Hiện nay, di tích chùa Phật Tích có 5 gian bảo thờ Phật, đức A Di Đà cùng các vị tam thế; 8 gian nhà Tổ; 7 gian nhà thờ Mẫu và 7 gian tiền đường dùng để tiếp khách. Ngôi chùa sở hữu lối kiến trúc thời Lý, thể hiện rõ nét qua 3 bậc nền bạt vào sườn núi có kè bằng đá tảng dựng đứng như bức tường dài 58m, cao từ 3–5m, ở khoảng giữa tường là lối đi bằng đá rộng 5m có 80 bậc.
Chùa Bắc Ninh này được bố trí theo kiểu nội công ngoại quốc. Trong đó:
- Bậc nền thứ nhất là sân chùa Phật Tích với vườn hoa mẫu đơn lưu truyền mối tình duyên trong truyền kỳ “Từ Thức gặp tiên”. Miếu Tiên chúa thờ Trần Ngọc Am nằm ở bên phải. Phía trước miếu có tháp Linh Quang (xây năm 1699).
- Bậc thềm thứ hai Vạn Phúc tự có các kiến trúc cổ mà ngày nay không còn được thấy. Khi đào xuống nền của ngôi chùa, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy nhiều di vật điêu khắc thời Lý, nền móng của một ngôi tháp gạch hình vuông, mỗi cạnh dài 8,5m.
- Bậc thềm thứ 3 cao nhất, có Long Trì - một cái ao đã cạn nước hình chữ nhật
4. Công trình nổi bật & bảo vật quốc gia tại chùa Phật Tích
4.1. Tượng Phật A Di Đà
Tượng Phật A Di Đà ngoài trời tại chùa Phật Tích (Bắc Ninh) cao 27m, nặng 3.000 tấn, sừng sững trên đỉnh núi như một biểu tượng tâm linh hùng vĩ. Công trình được chế tác dựa trên nguyên mẫu bức tượng Phật A Di Đà bằng đá đặt trong chính điện – pho tượng đã được công nhận là Bảo vật quốc gia từ năm 2013.
Với những đường nét chạm khắc tinh xảo, công phu, phiên bản ngoài trời được đánh giá là một trong những tượng đá lớn nhất Đông Nam Á. Trong chuyến du lịch Bắc Ninh 1 ngày, bạn đừng quên ghé chùa để chiêm ngưỡng cả bản gốc trong chính điện và phiên bản khổng lồ trên đỉnh núi.
4.2. Tháp Phổ Quang
Chùa Phật Tích có gì? Tháp Phổ Quang chùa Phật Tích cao hơn 5m, là nơi cất giữ xá lị của nhiều nhà sư trụ trì từng sinh sống ở đây. Mỗi tầng tháp có 8 mặt, điểm nhấn của mỗi mặt là ô cửa vòm nằm ở vị trí chính giữa. Trong mỗi ô cửa bài trí một tượng Phật tạo hình giống tượng Phật cổ được phát hiện ở tòa bảo tháp xưa.
4.3. Bộ tượng 10 linh thú
Tượng 10 linh thú gồm 5 cặp sư tử, voi, trâu, tê giác, ngựa xếp đối xứng nhau ở phía trước hành lang tòa Tam Bảo. Ngoại trừ con trâu, đây đều là những hiện vật gốc, duy nhất được chế tác từ đá sa thạch nguyên khối. Thân của một số con thú được chạm văn mây, kết nối với nhau rất mềm mại.
Mỗi linh thú dài 1,5 - 1,8m, cao khoảng 1,2m, đều được đặt trên bệ đá hoa sen có chiều dài - chiều rộng - chiều cao là 1,7m - 0,8m - 0,36m. Mặt bên của bệ đá chạm nổi dàn nhạc công đang biểu diễn, mặt trên tạc nổi hình tròn trang trí những cánh hoa sen cách điệu. Với ý nghĩa độc đáo, bộ tượng 10 linh thú ở chùa Phật Tích đã được công nhận là bảo vật quốc gia.
>>> Tham khảo: Kinh nghiệm khám phá du lịch thành phố Bắc Ninh từ A-Z
5. Lễ hội chùa Phật Tích diễn ra khi nào?
Lễ hội chùa Phật Tích là một trong những lễ hội quy mô lớn, diễn ra sớm nhất ở tỉnh Bắc Ninh, góp phần giúp hoạt động du lịch tâm linh Bắc Ninh trở nên độc đáo hơn. Lễ hội được tổ chức nhằm khơi dậy lòng tự hào dân tộc về di sản văn hoá; tạo không khí thi đua sôi nổi trong nhân dân, cổ vũ, động viên nhân dân thi đua yêu nước, hoàn thành mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội.
Từ mùng 3 - mùng 5 Tết Âm lịch hằng năm là thời gian diễn ra lễ hội chùa Phật Tích. Trong đó, mùng 4 là ngày chính hội. Lễ hội gồm 2 phần: phần lễ và phần hội. Phần lễ có các hoạt động như dâng hương tại các nơi thờ tự, tổ chức Pháp hội đại bi cầu Quốc thái dân an, cầu bình an cho Phật tử và nhân dân. Phần hội diễn ra các trò chơi dân gian, biểu diễn văn hoá văn nghệ.
6. Kinh nghiệm đi chùa Phật Tích ở Bắc Ninh
6.1. Thời điểm lý tưởng tham quan
Du khách có thể đi du lịch chùa Phật Tích vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, trong đó tháng Giêng là lý tưởng nhất. Lúc này, thời tiết mát mẻ, cây cối, hoa cỏ sinh sôi nảy nở, phù hợp để vãng cảnh. Đặc biệt, tháng Giêng còn là thời gian diễn ra lễ hội chùa Phật Tích rất độc đáo.
6.2. Một số lưu ý cần biết
Để chuyến tham quan Vạn Phúc tự diễn ra an toàn, bạn hãy lưu ý một số vấn đề như sau:
- Mặc trang phục lịch sự, kín đáo khi vào chùa
- Không nên đội mũ, đeo kính râm hay hút thuốc khi vào khuôn viên chùa
- Không nói tục, chửi thề, làm ồn để giữ sự tôn nghiêm của chùa
- Không nên bứt hoa cỏ, tự ý chạm vào đồ đạc
6.3. Các địa điểm tham quan gần chùa
Kết thúc hành trình khám phá chùa Phật Tích, bạn có thể kết hợp tham quan một số địa điểm du lịch Bắc Ninh gần đây như:
- Đền thờ Kinh Dương Vương (cách khoảng 5,2km)
Đây là nơi thờ vị vua đầu tiên của đất nước, được công nhận và cấp bằng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia năm 1993. Các tài liệu, di vật bên trong chùa rất đa dạng về loại hình và giá trị nghệ thuật.
- Chùa Bút Tháp (cách khoảng 7,1km)
Chùa Bút Tháp (tên chữ là Ninh Phúc tự) được xây dựng theo kiểu nội công ngoại quốc. Bên cạnh lối kiến trúc độc đáo, nơi đây còn đang lưu giữ 4 bảo vật quốc gia gồm Tòa Cửu phẩm Liên Hoa, Hương án, Tượng Tam thế và Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay.
- Chùa Dâu (cách khoảng 9,0km)
Chùa Dâu là một trong những ngôi chùa cổ nhất nước ta - nơi khởi nguồn của đạo Phật. Đây là công trình văn hóa tín ngưỡng có giá trị lớn, gồm tôn giáo tín ngưỡng, lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật. Ngôi chùa được công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt vào năm 2013.
>>> Khám phá: Bỏ túi những địa điểm du lịch gần Bắc Ninh nổi tiếng
7. Câu hỏi thường gặp
7.1. Chùa Phật Tích thờ ai?
Chùa Phật Tích thờ Mẫu, đức A Di Đà, Phật và các vị tam thế và những vị tổ sư đã có công xây dựng và truyền đạo tại chùa.
7.2. Chùa Phật Tích xây dựng năm nào?
Ngôi chùa được xây dựng năm 1057 dưới thời nhà Lý do vua Lý Thánh Tông xây dựng.
7.3. Đi chùa Phật Tích cầu gì?
Đến đây, bạn có thể đọc văn khấn chùa Phật Tích Bắc Ninh cầu bình an, sức khỏe, cầu duyên, công danh tài lộc hoặc thi cử đỗ đạt.
Có thể thấy, chùa Phật Tích ở Bắc Ninh là ngôi cổ tự có giá trị to lớn về văn hóa tín ngưỡng, kiến trúc. Đến đây, du khách có thể dâng hương cầu bình an, thong thả tản bộ và hòa mình vào không gian thiên nhiên trong lành, thư thái. Hy vọng qua bài viết trên, du khách đã có thêm kinh nghiệm khám phá chùa Phật Tích, từ đó lên kế hoạch vui chơi, khám phá chi tiết.
Chuyến du lịch Bắc Ninh của bạn sẽ trọn vẹn hơn khi đặt phòng nghỉ dưỡng tại Vinpearl Hotel Bắc Ninh. Đây là một khách sạn 5 sao nằm ngay trung tâm thành phố sầm uất, ngã tư đường Hàn Thuyên và đường Trần Hưng Đạo. Các phòng nghỉ tại Vinpearl Hotel Bắc Ninh sở hữu tầm view nhìn thẳng ra thành phố sôi động và nhộn nhịp.
Lưu trú tại đây, du khách sẽ được trải nghiệm các tiện ích 5 sao cao cấp như ẩm thực, nghỉ dưỡng, spa, hồ bơi, phòng hội nghị… Chuỗi dịch vụ, tiện ích này chắc chắn sẽ đem đến cho bạn những giây phút thư giãn và thoải mái nhất.
